Wszystko to przemawia zarówno za stosowaniem AT w czystej postaci – czyli obserwowania trwałości trendów, zmian trendów, okresów konsolidacji jak i metod opartych na wskaźnikach lub mierzeniach.
Z klasycznych definicji AT wynika, iż metoda ta ma zastosowanie na rynkach, na których działają procesy masowe. To statystyczne sformułowanie wskazuje nam, iż im bardziej płynny rynek, im bardziej rozproszona populacja uczestników rynku, im mniejszy wpływ na rynek mają pojedynczy inwestorzy, tym AT daje lepsze wyniki. Niewątpliwie FOREX jest najbardziej płynnym rynkiem finansowym na świecie. Odnosi się to w szczególności do kilku głównych par walut takich jak: Eur/Usd (na którym skupia się ponad 60% obrotu), Usd/Jpy czy Gbp/Usd. Dzienny obrót na FOREXIE na wszystkich parach walut szacowany jest obecnie na około 1,6-1,7 biliona Dolarów. Z tego wynika, że na najbardziej popularnym rynku, jakim jest Eur/Usd dzienny obrót wynosi około 1 biliona Dolarów. Daje to przeciętnie ponad 10 milionów Dolarów obrotu na sekundę. To naprawdę bardzo dużo. Ilość transakcji jest przeogromna. Wpływ pojedynczych uczestników rynku na notowania – znikomy. Mamy więc podstawę twierdzić, iż rynek podlega procesom masowym.
Śmiało można postawić odważną tezę, iż w niektórych aspektach analiza techniczna na rynku walutowym jest o wiele bogatsza niż AT na rynkach kapitałowych. Po pierwsze rynek niedźwiedzia oraz rynek byka są symetryczne (na FOREXIE nie ma ograniczeń zawierania krótkiej pozycji, jak to ma miejsce na wielu giełdach papierów wartościowych – tzw. „tick-up”). To powoduje, że trendy w obie strony wyglądają tak samo. Po drugie większość kursów walut podlega zależności funkcyjnej oraz silnym korelacjom. Oznacza to, że można analizować pojedynczy wykres (na przykład Eur/Usd) i równocześnie potwierdzać swoje hipotezy obserwując pozostałe główne pary walut. Prowadzi to do lepszej interpretacji trendów, wsparć, oporów i formacji.
Jeśli weźmiemy tylko pięć najważniejszych walut światowych, to otrzymamy 10 kombinacji par walut oraz 10 ich odwrotności. Jednak tylko cztery kursy są od siebie niezależne – są to kursy podstawowe. Należałoby raczej napisać, iż kursy podstawowe nie są zależne funkcyjnie, gdyż i tutaj występują często silne korelacje. Wszystkie pozostałe kursy są funkcyjną kombinacją czterech podstawowych. Dlatego też wszelkiego rodzaju analizy (w tym i analizę techniczną – AT) powinno się rozpatrywać uwzględniając te zależności.
Przyjmując, iż podstawą AT jest analizowanie kształtów wykresów, analizę graficzną FOREXU powinno się więc przeprowadzać w oparciu o macierz wykresów.
W ten sposób powstaje nam Wielowymiarowa Analiza Techniczna – WAT.
Tabela 1: Metody obliczania kursów krzyżowych
Jak już wcześniej wspomniałem AT na rynku walutowym jest o wiele bogatsza niż na rynku papierów wartościowych. Co prawda nie dysponujemy tutaj informacjami o wielkości obrotów, jak na rynkach giełdowych, co uniemożliwia nam stosowanie wskaźników opartych na wolumenie oraz na obrocie, jednak pokazana wcześniej zależność pomiędzy parami walut z nawiązką rekompensuje nam tę niedogodność.
Jeśli do grona walut włączymy Złotego polskiego, to konieczne będzie określenie kursu podstawowego, jakim jest Usd/Pln. Wszystkie pozostałe będą tylko kombinacją kursu Usd/Pln oraz wcześniej zdefiniowanych kursów podstawowych. Przykładowo kurs Eur/Pln będzie iloczynem Usd/Pln oraz Eur/Usd.
Jeśli więc znajdziecie Państwo w prasie ekonomicznej prognozy kursów walut stawiane przez znanych ekonomistów, i jeśli zdarzy się przykładowo taka oto prognoza: Eur/Usd = 1,15; Usd/Pln = 4,00 oraz Eur/Pln =4,50, to znak iż albo dziennikarz notujący wypowiedź ekonomisty się przesłyszał albo ekonomista nie potrafi mnożyć i dzielić. Oczywiste jest bowiem, iż przy założeniu, że kurs Eur/Usd będzie wynosił 1,15 oraz kurs Usd/Pln będzie wynosił 4,00, kurs Eur/Pln MUSI wynosić 4,60. Innej możliwości nie ma. Niestety tego typu nieprawidłowe prognozy pojawiają się dość często na łamach prasy codziennej.
Jak korzystać z Wielowymiarowej Analizy Technicznej? Zwróćmy uwagę na fakt występowania wsparć lub oporów na wielu wykresach par walut jednocześnie. W sytuacji, gdy na kilku ważnych parach walut dostrzegamy nakładające się w czasie opory oraz wsparcia, możemy być bardziej pewni zadziałania sygnału płynącego z AT. W sytuacji innej, gdy tylko na jednym wyizolowanym wykresie kursu walutowego dostrzeżemy jakąś formację analizy technicznej, lecz na pozostałych parach walut nie będą widoczne żadne znaczące opory oraz wsparcia, to sygnał taki będzie mało wiarygodny.
Prześledźmy przykładowe kształty wykresów kursów par walut znajdujących się w macierzy. Jeśli weźmiemy najważniejszy kurs jakim jest Eur/Usd i zaznaczymy na tym wykresie najważniejsze daty (minima i maksima lokalne, momenty przełamania trendów, wsparć, oporów, itp.), to wiele tych samych dat pojawi nam się na pozostałych wykresach, na których również zaznaczymy ważne wydarzenia.
Przykładowo:
1. Data 21 czerwca 2002. W okresie tym na wykresie Eur/Usd doszło do przebicia w górę bardzo ważnego oporu umieszczonego na wysokości 0,9600. Przebicie tego poziomu było wyraźnym sygnałem odwrócenia wieloletniego trendu umacniania Dolara. W tym samym czasie na wykresie Usd/Jpy doszło do przełamania bardzo ważnej linii trendu wzrostowego Dolara. Od tej chwili Jen zaczął umacniać się względem Dolara. Zaraz potem – 19 lipca 2002 na wykresie Eur/Usd doszło do powstania lokalnego szczytu (1,0176) a na wykresie Usd/Jpy doszło do lokalnego minimum (115,57). Jak się później okazało poziomu 116 Jenów mocno bronił (i nadal broni) Bank Centralny Japonii (BoJ) skupując olbrzymie ilości Dolarów z rynku ilekroć kurs Dolara spadnie w te okolice (Poziom ten padł dopiero we wrześniu tego roku).
2. Data 21 czerwca jest też widoczna na wykresie Gbp/Usd. W tym okresie doszło bowiem do powstania silnego sygnału wybicia się kursu Gbp/Usd z wielomiesięcznego trójkąta oraz pokonania szczytu października 2001. Tym samym zapoczątkowany został trend rosnący Funta względem Dolara.
3. Z bliższych dat na uwagę zasługuje 7 marca 2003. W tym czasie na wykresie Usd/Jpy ponownie kurs zbliżył się do poziomu 116 Jenów i ponownie BoJ wzmógł interwencję na rynku, skupując tracącego na sile Dolara. Zaraz potem na rynku Eur/Usd Euro straciło względem Dolara (umacniającego się w tym czasie względem Jena) 3 figury w dwa tygodnie. Osłabienie Euro do Dolara zakończyło się 21 marca – w chwili gdy na rynku Usd/Jpy nie udało się pokonać szczytu z połowy lutego 2003. Tym samym na rynku Usd/Jpy po raz kolejny musiało dojść do testowania poziomu 116 Jenów, a kurs Euro dalej mógł się umacniać względem Dolara.
4. Warto zwrócić uwagę na daty 23 oraz 30 maja 2003. Otóż 23 maja na rynku Usd/Jpy doszło do wyraźnego przełamania poziomu 116 Jenów. Wydawało się, że BoJ poległ i zaniechał interwencji w celu osłabienia Jena. W tym czasie kurs Eur/Usd poszedł w górę o ponad 3 figury. Jednak BoJ z małym opóźnieniem ściągnął z rynku kilkadziesiąt miliardów Dolarów i wyciągnął kurs Usd/Jpy o prawie 5 figur w górę. To przełożyło się na osiągnięcie w okresie 30 maja 2003 – 20 czerwca 2003 kilku szczytów notowań na poziomie 1,19 i od tego momentu Dolar odzyskuje siły. Dlatego od tej pory ważne było obserwowanie kursu Usd/Jpy, który poruszał się w rosnącym klinie. Jeśli pokonany zostałby poziom 122 Jenów, obawa o realizację formacji RGR zostałaby oddalona na dłuższy termin. Wtedy też Dolar mógłby zyskać do Euro i kurs mógłby spaść nawet w okolice 1,05. Jeśli szczyt na wysokości 122 Jenów za Dolara nie zostanie pokonany i kurs Jena zacznie zyskiwać, w tym samym czasie powinna zakończyć się obniżka kursu Eur/Usd.
Przykładów takich można podać znacznie więcej. Zachęcam do samodzielnej pracy i do samodzielnego wyciągania wniosków. Jeśli jeszcze dodam, że analiza techniczna (a raczej wielowymiarowa analiza techniczna) jest tylko czubkiem góry lodowej, jednym z elementów potrzebnych do podejmowania decyzji inwestycyjnych na rynku walutowym, to będzie to kolejny argument przemawiający za dużo większym bogactwem metod analitycznych na FOREXIE niż na rynkach kapitałowych. A te inne elementy? No cóż, można ich wymieniać całe mnóstwo. Ot chociażby Teorię Parytetu Stóp Procentowych (w skrócie - jaki kurs waluty oraz zmiany tego kursu równoważą stopy procentowe obowiązujące w danych walutach), Teoria Oczekiwań Rynkowych, itd., itp. Dzisiaj inwestorzy walutowi mają do dyspozycji doskonałe narzędzia do przeprowadzania analiz i podejmowania decyzji inwestycyjnych. Oprócz bieżących kursów, z całego świata spływają na jego komputer aktualne informacje i rekomendacje analityków. Zachęcam do otwarcia darmowego konta demo ze strony www.efixpolska.com. Wystarczy ściągnąć przez internet oprogramowanie DealBookFX (jest w języku polskim !) i zarejestrować się w systemie, a przez 30 dni będziemy dowolnie testować swoje hipotezy na prawdziwych kursach i w prawdziwym międzynarodowym otoczeniu. To jest prawdziwa szkoła inwestowania, która połączona z samodzielną pracą analityczną przynosi wspaniałe rezultaty.
Autor: Jacek Maliszewski
Z klasycznych definicji AT wynika, iż metoda ta ma zastosowanie na rynkach, na których działają procesy masowe. To statystyczne sformułowanie wskazuje nam, iż im bardziej płynny rynek, im bardziej rozproszona populacja uczestników rynku, im mniejszy wpływ na rynek mają pojedynczy inwestorzy, tym AT daje lepsze wyniki. Niewątpliwie FOREX jest najbardziej płynnym rynkiem finansowym na świecie. Odnosi się to w szczególności do kilku głównych par walut takich jak: Eur/Usd (na którym skupia się ponad 60% obrotu), Usd/Jpy czy Gbp/Usd. Dzienny obrót na FOREXIE na wszystkich parach walut szacowany jest obecnie na około 1,6-1,7 biliona Dolarów. Z tego wynika, że na najbardziej popularnym rynku, jakim jest Eur/Usd dzienny obrót wynosi około 1 biliona Dolarów. Daje to przeciętnie ponad 10 milionów Dolarów obrotu na sekundę. To naprawdę bardzo dużo. Ilość transakcji jest przeogromna. Wpływ pojedynczych uczestników rynku na notowania – znikomy. Mamy więc podstawę twierdzić, iż rynek podlega procesom masowym.
Śmiało można postawić odważną tezę, iż w niektórych aspektach analiza techniczna na rynku walutowym jest o wiele bogatsza niż AT na rynkach kapitałowych. Po pierwsze rynek niedźwiedzia oraz rynek byka są symetryczne (na FOREXIE nie ma ograniczeń zawierania krótkiej pozycji, jak to ma miejsce na wielu giełdach papierów wartościowych – tzw. „tick-up”). To powoduje, że trendy w obie strony wyglądają tak samo. Po drugie większość kursów walut podlega zależności funkcyjnej oraz silnym korelacjom. Oznacza to, że można analizować pojedynczy wykres (na przykład Eur/Usd) i równocześnie potwierdzać swoje hipotezy obserwując pozostałe główne pary walut. Prowadzi to do lepszej interpretacji trendów, wsparć, oporów i formacji.
Jeśli weźmiemy tylko pięć najważniejszych walut światowych, to otrzymamy 10 kombinacji par walut oraz 10 ich odwrotności. Jednak tylko cztery kursy są od siebie niezależne – są to kursy podstawowe. Należałoby raczej napisać, iż kursy podstawowe nie są zależne funkcyjnie, gdyż i tutaj występują często silne korelacje. Wszystkie pozostałe kursy są funkcyjną kombinacją czterech podstawowych. Dlatego też wszelkiego rodzaju analizy (w tym i analizę techniczną – AT) powinno się rozpatrywać uwzględniając te zależności.
Przyjmując, iż podstawą AT jest analizowanie kształtów wykresów, analizę graficzną FOREXU powinno się więc przeprowadzać w oparciu o macierz wykresów.
W ten sposób powstaje nam Wielowymiarowa Analiza Techniczna – WAT.
Tabela 1: Metody obliczania kursów krzyżowych
Jak już wcześniej wspomniałem AT na rynku walutowym jest o wiele bogatsza niż na rynku papierów wartościowych. Co prawda nie dysponujemy tutaj informacjami o wielkości obrotów, jak na rynkach giełdowych, co uniemożliwia nam stosowanie wskaźników opartych na wolumenie oraz na obrocie, jednak pokazana wcześniej zależność pomiędzy parami walut z nawiązką rekompensuje nam tę niedogodność.
Jeśli do grona walut włączymy Złotego polskiego, to konieczne będzie określenie kursu podstawowego, jakim jest Usd/Pln. Wszystkie pozostałe będą tylko kombinacją kursu Usd/Pln oraz wcześniej zdefiniowanych kursów podstawowych. Przykładowo kurs Eur/Pln będzie iloczynem Usd/Pln oraz Eur/Usd.
Jeśli więc znajdziecie Państwo w prasie ekonomicznej prognozy kursów walut stawiane przez znanych ekonomistów, i jeśli zdarzy się przykładowo taka oto prognoza: Eur/Usd = 1,15; Usd/Pln = 4,00 oraz Eur/Pln =4,50, to znak iż albo dziennikarz notujący wypowiedź ekonomisty się przesłyszał albo ekonomista nie potrafi mnożyć i dzielić. Oczywiste jest bowiem, iż przy założeniu, że kurs Eur/Usd będzie wynosił 1,15 oraz kurs Usd/Pln będzie wynosił 4,00, kurs Eur/Pln MUSI wynosić 4,60. Innej możliwości nie ma. Niestety tego typu nieprawidłowe prognozy pojawiają się dość często na łamach prasy codziennej.
Jak korzystać z Wielowymiarowej Analizy Technicznej? Zwróćmy uwagę na fakt występowania wsparć lub oporów na wielu wykresach par walut jednocześnie. W sytuacji, gdy na kilku ważnych parach walut dostrzegamy nakładające się w czasie opory oraz wsparcia, możemy być bardziej pewni zadziałania sygnału płynącego z AT. W sytuacji innej, gdy tylko na jednym wyizolowanym wykresie kursu walutowego dostrzeżemy jakąś formację analizy technicznej, lecz na pozostałych parach walut nie będą widoczne żadne znaczące opory oraz wsparcia, to sygnał taki będzie mało wiarygodny.
Prześledźmy przykładowe kształty wykresów kursów par walut znajdujących się w macierzy. Jeśli weźmiemy najważniejszy kurs jakim jest Eur/Usd i zaznaczymy na tym wykresie najważniejsze daty (minima i maksima lokalne, momenty przełamania trendów, wsparć, oporów, itp.), to wiele tych samych dat pojawi nam się na pozostałych wykresach, na których również zaznaczymy ważne wydarzenia.
Przykładowo:
1. Data 21 czerwca 2002. W okresie tym na wykresie Eur/Usd doszło do przebicia w górę bardzo ważnego oporu umieszczonego na wysokości 0,9600. Przebicie tego poziomu było wyraźnym sygnałem odwrócenia wieloletniego trendu umacniania Dolara. W tym samym czasie na wykresie Usd/Jpy doszło do przełamania bardzo ważnej linii trendu wzrostowego Dolara. Od tej chwili Jen zaczął umacniać się względem Dolara. Zaraz potem – 19 lipca 2002 na wykresie Eur/Usd doszło do powstania lokalnego szczytu (1,0176) a na wykresie Usd/Jpy doszło do lokalnego minimum (115,57). Jak się później okazało poziomu 116 Jenów mocno bronił (i nadal broni) Bank Centralny Japonii (BoJ) skupując olbrzymie ilości Dolarów z rynku ilekroć kurs Dolara spadnie w te okolice (Poziom ten padł dopiero we wrześniu tego roku).
2. Data 21 czerwca jest też widoczna na wykresie Gbp/Usd. W tym okresie doszło bowiem do powstania silnego sygnału wybicia się kursu Gbp/Usd z wielomiesięcznego trójkąta oraz pokonania szczytu października 2001. Tym samym zapoczątkowany został trend rosnący Funta względem Dolara.
3. Z bliższych dat na uwagę zasługuje 7 marca 2003. W tym czasie na wykresie Usd/Jpy ponownie kurs zbliżył się do poziomu 116 Jenów i ponownie BoJ wzmógł interwencję na rynku, skupując tracącego na sile Dolara. Zaraz potem na rynku Eur/Usd Euro straciło względem Dolara (umacniającego się w tym czasie względem Jena) 3 figury w dwa tygodnie. Osłabienie Euro do Dolara zakończyło się 21 marca – w chwili gdy na rynku Usd/Jpy nie udało się pokonać szczytu z połowy lutego 2003. Tym samym na rynku Usd/Jpy po raz kolejny musiało dojść do testowania poziomu 116 Jenów, a kurs Euro dalej mógł się umacniać względem Dolara.
4. Warto zwrócić uwagę na daty 23 oraz 30 maja 2003. Otóż 23 maja na rynku Usd/Jpy doszło do wyraźnego przełamania poziomu 116 Jenów. Wydawało się, że BoJ poległ i zaniechał interwencji w celu osłabienia Jena. W tym czasie kurs Eur/Usd poszedł w górę o ponad 3 figury. Jednak BoJ z małym opóźnieniem ściągnął z rynku kilkadziesiąt miliardów Dolarów i wyciągnął kurs Usd/Jpy o prawie 5 figur w górę. To przełożyło się na osiągnięcie w okresie 30 maja 2003 – 20 czerwca 2003 kilku szczytów notowań na poziomie 1,19 i od tego momentu Dolar odzyskuje siły. Dlatego od tej pory ważne było obserwowanie kursu Usd/Jpy, który poruszał się w rosnącym klinie. Jeśli pokonany zostałby poziom 122 Jenów, obawa o realizację formacji RGR zostałaby oddalona na dłuższy termin. Wtedy też Dolar mógłby zyskać do Euro i kurs mógłby spaść nawet w okolice 1,05. Jeśli szczyt na wysokości 122 Jenów za Dolara nie zostanie pokonany i kurs Jena zacznie zyskiwać, w tym samym czasie powinna zakończyć się obniżka kursu Eur/Usd.
Przykładów takich można podać znacznie więcej. Zachęcam do samodzielnej pracy i do samodzielnego wyciągania wniosków. Jeśli jeszcze dodam, że analiza techniczna (a raczej wielowymiarowa analiza techniczna) jest tylko czubkiem góry lodowej, jednym z elementów potrzebnych do podejmowania decyzji inwestycyjnych na rynku walutowym, to będzie to kolejny argument przemawiający za dużo większym bogactwem metod analitycznych na FOREXIE niż na rynkach kapitałowych. A te inne elementy? No cóż, można ich wymieniać całe mnóstwo. Ot chociażby Teorię Parytetu Stóp Procentowych (w skrócie - jaki kurs waluty oraz zmiany tego kursu równoważą stopy procentowe obowiązujące w danych walutach), Teoria Oczekiwań Rynkowych, itd., itp. Dzisiaj inwestorzy walutowi mają do dyspozycji doskonałe narzędzia do przeprowadzania analiz i podejmowania decyzji inwestycyjnych. Oprócz bieżących kursów, z całego świata spływają na jego komputer aktualne informacje i rekomendacje analityków. Zachęcam do otwarcia darmowego konta demo ze strony www.efixpolska.com. Wystarczy ściągnąć przez internet oprogramowanie DealBookFX (jest w języku polskim !) i zarejestrować się w systemie, a przez 30 dni będziemy dowolnie testować swoje hipotezy na prawdziwych kursach i w prawdziwym międzynarodowym otoczeniu. To jest prawdziwa szkoła inwestowania, która połączona z samodzielną pracą analityczną przynosi wspaniałe rezultaty.
Autor: Jacek Maliszewski
Dodać komentarz
Pomyślnie zgłoszone
Dziękujemy. Ten komentarz został oznaczony dla moderatora.