Wielowymiarowa Analiza techniczna – powiązanie wskaźników
Bardzo istotną rzeczą podczas analizowania rynków walutowych jest sprawdzenie wzajemnych układów trendu, linii wsparć i oporów na rynkach powiązanych. We wcześniejszym opracowaniu zdefiniowałem kilka podstawowych pojęć określających zgodność lub brak zgodności układu linii (poziomych - wsparcia/oporu i ukośnych – trendu) na poszczególnych rynkach powiązanych. W nineijszym opracowaniu idziemy o krok naprzód.
Okazuje się, że zgodnie z prawem przechodniości można określić zgodność lub brak zgodności sygnałów pojawiających się na różnego rodzaju wskaźnikach statystycznych (MACD, Oscylatory, RSI, Momentum, itd.) dla każdego z rynków walutowych. Metoda ta polega na porównywaniu trzech kursów walut jednocześnie – walut które tworzą trójkąt (przykład: Eur/Usd = Eur/Gbp * Gbp/Usd).
Musimy przypomnieć sobie pewne prawo matematyczne – prawo przechodniości. Brzmi ono następująco:
Jeżeli A jest większe od B i B jest większe od C, to A jest większe od C.
Możemy to zdanie zapisać w innej postaci, bardziej dla nas przydatnej przy określaniu siły trendu na poszczególnych rynkach.
Jeśli A jest silniejsze od B i B jest silniejsze od C, to A jest silniejsze od C.
Na razie chyba wszystko wydaje się proste i logiczne, czyż nie?
Ponownie przekształćmy to zdanie, by jeszcze bardziej odpowiadało naszym konkretnym potrzebom.
Jeżeli na rynku A/B mamy trend wzrostowy i na rynku B/C mamy trend wzrostowy, to na rynku A/C mamy trend wzrostowy.
Czy to jest zrozumiałe? Może posłużmy się przykładem.
Jeżeli na rynku Eur/Chf mamy trend wzrostowy i na rynku Chf/Jpy mamy trend wzrostowy, to na rynku Eur/Jpy mamy trend wzrostowy.
Lub inaczej
Jeżeli na rynku Eur/Chf wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy i na rynku Chf/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy.
Dla nas istotniejsze jest jednak nieco inny układ tego zdania, gdyż faktycznie na każdym rynku możemy określić wartość wskaźnika MACD (kupna lub sprzedaży). My natomiast chcemy sprawdzić, czy sygnał (kupna lub sprzedaży) wygenerowany na którymś z rynków jest potwierdzony czy też niepotwierdzony prawem przechodniości.
Zapiszmy może takie zdanie.
Na rynku Eur/Jpy sygnał kupna wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Chf oraz na rynku Chf/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał kupna.
Niby sprawa jest oczywista. Spójrzmy jednak, w jakich sytuacjach sygnał może nie być wiarygodny. Znowu wróćmy do pierwotnego zdania.
Jeżeli A jest większe od B i C jest większe od B, to A i C może być w dowolnej relacji.
Innymi słowy, jeśli A jest większe od C i jednocześnie B jest większe od C, to na podstawie tych informacji nie można określić wzajemnej relacji A i C. Mamy za mało danych.
Skomplikujmy nieco to zdanie dla naszych konkretnych potrzeb.
Jeżeli na rynku Eur/Usd jest trend spadkowy (MACD wskazuje SELL) i na rynku Usd/Chf jest trend rosnący (MACD wskazuje BUY), to na rynku Eur/Chf może być dowolny trend – rosnący lub spadkowy.
Powyższe zdanie mówi nam bowiem, iż Dolar jest silniejszy od Euro oraz Dolar jest silniejszy od Franka. W związku z tym Euro i Frank mogą być w dowolnej relacji względem siebie. Jeśli jednak na podstawie danych z rynku Eur/Chf wyznaczymy jakiś sygnał (kupna lub sprzedaży), to sygnał ten będzie niewiarygodny. Nie będzie on potwierdzony prawem przechodniości.
Na razie przebiliśmy się przez czubek góry lodowej. Faktyczny problem jest nieco bardziej skomplikowany. Zdanie wynikowe może bowiem powstać z połączenia różnych zdań poprzedzających.
Spójrzmy na dwa poniższe:
Jeżeli A jest większe od B i B jest większe od C, to A jest większe od C.
Jeżeli A jest większe od D i D jest większe od C, to A jest większe od C.
Mamy dwa różne zdania, które jednak mają ten sam wynik – A jest większe od C.
Jak to będzie wyglądało w przypadku określenia kierunku trendu na rynkach walutowych? Spójrzmy.
Jeżeli na rynku Eur/Chf wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy i na rynku Chf/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy.
Jeżeli na rynku Eur/Gbp wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy i na rynku Gbp/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy.
Mamy tutaj przykład dwóch różnych zdań, które mają taki sam wynik. Podobnie jak poprzednio możemy każde z nich zapisać w innej formie:
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Chf oraz na rynku Chf/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Gbp oraz na rynku Gbp/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Jeżeli zachodzą obydwa te zdania (niebieskie i zielone) jednocześnie, to mamy przykład podwójnego potwierdzenia, iż na rynku Eur/Jpy mamy trend spadkowy. Oczywiście możemy dołożyć jeszcze trzecie zdanie, by sprawdzić, czy trend na rynku Eur/Jpy jest jeszcze mocniej potwierdzony:
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Usd oraz na rynku Usd/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Jeśli zachodzi taka sytuacja, to mamy do czynienia z pełnym potwierdzeniem trendu spadkowego na rynku Eur/Jpy.
Wiarygodność kierunku trendów na rynkach powiązanych przedstawia poniższy diagram. Tylko na pierwszy rzut oka wygląda on na bardzo skomplikowany. Jak się za chwilę okaże, wszystko jest banalnie proste.
Najważniejszym elementem diagramu jest jego cześć centralna, w której zamieszczono symbole EUR > USD. W kierunku tych symboli skierowane są trzy pary strzałek wychodzących z innych par walut.
I tak zacznijmy od góry. Dwie pierwsze strzałki mają kolor purpurowy i wychodzą z par EUR > GBP oraz GBP > USD. Jak łatwo zauważyć, jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Funta (EUR > GBP) oraz Funt jest silniejszy od Dolara (GBP > USD), to prawdą będzie to, iż Euro jest silniejsze od Dolara. Mamy więc przykład pierwszego potwierdzenia trendu rosnącego na rynku Eur/Usd.
Porą na rozpatrzenie drugiej pary strzałek – oznaczonych kolorem niebieskim. Ponownie jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Franka 9EUR > CHF) oraz Frank jest silniejszy od Dolara (USD < CHF), to prawdą też jest, iż na rynku Eur/Usd panuje trend rosnący (Euro jest silniejsze od Dolara).
Teraz trzecia para strzałek skierowanych do EUR > USD. Oznaczono je kolorem brązowym. Ponownie jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Jena (EUR > JPY) oraz Jen jest silniejszy od Dolara (USD < JPY), to prawdą też jest, iż Euro jest silniejsze od Dolara.
Gdyby w rzeczywistości trafił się taki układ trendów, to moglibyśmy powiedzieć, iż na rynku Eur/Usd mamy PEŁNE TRZYKROTNE potwierdzenie siły i kierunku trenu. Potwierdzenie to płynie pośrednio przez pozostałe trzy główne waluty – Funt, Frank i Jen.
Dobrze. Teraz spójrzmy na strzałki, które są skierowane w kierunku symboli par walut, na których nie można określić kierunku trendu.
Pierwszą taką parą jest GBP i JPY. Pomiędzy tymi walutami wstawiłem znak zapytania. Dlaczego? Właśnie dlatego, iż jakikolwiek trend tam się pojawi, będzie nie wiarygodny, gdyż nie wynikający z trendów na rynkach powiązanych. Spójrzmy dokładnie na górne strzałki pomarańczowe. Jeśli prawda jest, iż Euro jest silniejsze od Funta (EUR > GBP) i jednocześnie Euro jest silniejsze od Jena (EUR > JPY), to Funt i Jen mogą mieć dowolną relację względem siebie.
Podobnie wygląda sprawa w przypadku pary GBP i JPY. Tutaj również znajduje się znak zapytania. Jeśli bowiem Funt jest silniejszy od Dolara (GBP > USD) i Jen też jest silniejszy od Dolara (USD < JPY), to Funt i Jen mogą mieć dowolna relację względem siebie.
Analogiczną sytuację mamy w przypadku pary Frank i Jen. Jeszcze bardziej niejasna sytuacja panuje na parze Gbp/Chf. Tutaj wynikiem trendu na rynku Gbp/Chf jest bowiem układ niejasnych trendów na rynku Gbp/Jpy oraz Chf/Jpy.
Mam nadzieję, że teraz interpretacja diagramu nie sprawi już nikomu problemów.
Pora wobec tego uogólnić to wszystko i zapisać w postaci macierzy wszystkie możliwe kombinacje kierunku trendów na wszystkich parach walut. Spójrzmy na poniższą tabelę, gdzie zamieszczono zarejestrowane sygnały MACD dla wszystkich par walut spośród pięciu walut podstawowych.
W przypadku pięciu walut podstawowych mamy aż 10 kursów par walut. Tylko jeden kurs ma potrójnie potwierdzony trend. Dwa kursy mogą mieć trend potwierdzony podwójnie, przy jednej niezgodności. Trzy kursy mogą mieć trend potwierdzony raz przy dwóch brakach potwierdzenia. Wreszcie cztery kursy mają całkowity brak potwierdzenia trendu.
Sygnał sprzedaży widoczny na parze Usd/Jpy zaznaczony został kolorem czerwonym, jako w pełni potwierdzony. Wszystkie trzy kombinacje potwierdzają, że na rynku Usd/Jpy występuje trend rosnący. Najprościej można to określić porównując dwa wiersze ze sobą – wiersz USD oraz wiersz JPY.
Spójrzmy na tabelę MACD-Daily. Porównujemy wiersz USD i JPY. W pierwszej kolumnie (EUR) mamy BUY dla wiersza USD i SELL dla wiersza JPY. Oznacza to, że Dolar jest silniejszy od Euro i Jen jest słabszy od Euro. A to przekłada się na fakt, iż Dolar jest silniejszy od Jena. Mamy pierwszą zgodność – zgodność za pośrednictwem Euro.
Teraz spójrzmy, czy istnieje ta zgodność, lecz za pośrednictwem Funta. W trzeciej kolumnie (GBP) w wierszu dla USD mamy BUY a w wierszu dla Jena mamy SELL. Mamy więc sytuację, gdy Dolar jest silniejszy od Funta a Funt jest silniejszy od Jena. Czyli Dolar jest silniejszy od Jena. Mamy drugą zgodność.
Teraz sprawdźmy, czy istnieje trzecia zgodność – za pośrednictwem Franka. W kolumnie czwartej (CHF) w wierszu dla USD mamy BUY a w wierszu dla JPY mamy SELL. Mamy więc znowu zgodność. Oznacza to, że sygnał kupna na Usd/Jpy jest w pełni potwierdzony za pośrednictwem trzech walut (EUR, GBP i CHF).
Spójrzmy może jeszcze na któryś z sygnałów, który jest potwierdzony tylko dwa razy przy jednym braku potwierdzenia – kolor zielony.
Widzimy, że takim rynkiem z dwoma potwierdzeniami jest przykładowo rynek Eur/Jpy, gdzie wygenerowany został sygnał kupna, czyli na rynku tym mamy do czynienia z trendem wzrostowym potwierdzonym podwójnie.
Sprawdźmy najpierw zgodność za pośrednictwem USD. Porównujemy oczywiście wiersz pierwszy (EUR) i piąty (JPY). Patrzymy na kolumnę drugą (USD). EUR/USD = SELL i JPY/USD = SELL. Jest to przykład braku zgodności, gdyż Euro jest słabsze od Dolara i jednocześnie Jen jest słabszy od Dolara, czyli na parze Eur/Jpy może być dowolny trend wynikający z przejścia przez Dolara..
Sprawdźmy teraz zgodność za pośrednictwem Funta. Eur/Gbp = BUY i Jpy/Gbp = SELL. Mamy więc drugą zgodność.
Pozostaje sprawdzenie trzeciej możliwości – za pośrednictwem Franka. Eur/Chf = BUY i Jpy/Chf = SELL. Czyli Euro jest silniejsze od Jena za pośrednictwem Franka. Mamy więc drugie potwiedzenie kierunku trendu.
Mam nadzieję, iż każdy jest w stanie poćwiczyć samodzielnie sposób określania zgodności trendów.
Oczywiście metodę tę możemy wykorzystać przy porównywaniu nie tylko kierunków trendu (MACD), lecz także fazy wykupienia/wyprzedania rynku (oscylatory), siły względnej (RSI) oraz innych wielkości określanych różnymi wskaźnikami statystycznymi.
Prawidłowe określenie trendu (uwiarygodnione w ramach WAT) oraz prawidłowe określenie fazy wykupienia i wyprzedania (uwiarygodnione w ramach WAT) pozwala na zdecydowane poprawienie odsetka trafnych transakcji, zmniejszenia liczby błędnych sygnałów. A wszystko to ogranicza ilość transakcji stratnych, czyli wyrzucenia z pozycji zleceniem stop-loss. Sprawne korzystanie z metod WAT daje szczególnie dobre rezultaty przy wykonywaniu transakcji zgodnych z systemami mechanicznymi. Każdy taki sygnał zajęcia pozycji można bowiem odfiltrować (pominąć), jeśli jest on mało wiarygodny w świetle WAT. A w jaki sposób można filtrować takie sygnały? To już indywidualna sprawa każdego tradera i stopnia jego awersji do ryzyka.
Jedni omijać będą sygnały, które nie zostaną potrójnie potwierdzone (osoby unikające ryzyka jak ognia), inni omijać będą sygnały tylko wtedy, gdy nie zostaną ani razu potwierdzone przez WAT (osoby lubiące ryzyko). Jeszcze inni omijać będą sygnały potwierdzone tylko raz lub dwa razy.
Oczywiście jeśli dodamy do grona walut podstawowych szóstą walutę (na przykład Dolara australijskiego – AUD), zwiększy nam się liczba kombinacji oraz ilość maksymalnych potwierdzeń sygnałów z trzech do czterech. Myślę jednak, iż uwzględnianie tylko pięciu głównych walut (Eur, Usd, Gbp, Chf oraz Jpy) w zupełności wystarczy, by dobrze zarządzać ryzykiem transakcji na rynku walutowym.
Na zakończenie jeszcze jedna sprawa. Silnie potwierdzony trend nie oznacza jedynie, że warto otwierać pozycję zgodną z kierunkiem trendu. To jedno zastosowanie. Jest jeszcze drugie zastosowanie. Jeśli zdarzy się sytuacja, że silnie potwierdzony trend (WAT MACD) zostanie jednak przełamany, to ruch przełamujący będzie na tyle silny, iż warto dokonać szybkiego odwrócenia pozycji i popłynięcia na fali takiego mocnego ruchu przełamującego wcześniejszy trend.
Dla porównania przełamywanie trendów słabo potwierdzonych (WAT MACD) dokonuje się w sposób „flegmatyczny”, przez co doprowadza traderów do białej gorączki. Trudo określić bowiem moment przełamania takiego trendu. A na dodatek występują bardzo nieprzyjemne ruchy powrotne.
Autor: Jacek Maliszewski
Bardzo istotną rzeczą podczas analizowania rynków walutowych jest sprawdzenie wzajemnych układów trendu, linii wsparć i oporów na rynkach powiązanych. We wcześniejszym opracowaniu zdefiniowałem kilka podstawowych pojęć określających zgodność lub brak zgodności układu linii (poziomych - wsparcia/oporu i ukośnych – trendu) na poszczególnych rynkach powiązanych. W nineijszym opracowaniu idziemy o krok naprzód.
Okazuje się, że zgodnie z prawem przechodniości można określić zgodność lub brak zgodności sygnałów pojawiających się na różnego rodzaju wskaźnikach statystycznych (MACD, Oscylatory, RSI, Momentum, itd.) dla każdego z rynków walutowych. Metoda ta polega na porównywaniu trzech kursów walut jednocześnie – walut które tworzą trójkąt (przykład: Eur/Usd = Eur/Gbp * Gbp/Usd).
Musimy przypomnieć sobie pewne prawo matematyczne – prawo przechodniości. Brzmi ono następująco:
Jeżeli A jest większe od B i B jest większe od C, to A jest większe od C.
Możemy to zdanie zapisać w innej postaci, bardziej dla nas przydatnej przy określaniu siły trendu na poszczególnych rynkach.
Jeśli A jest silniejsze od B i B jest silniejsze od C, to A jest silniejsze od C.
Na razie chyba wszystko wydaje się proste i logiczne, czyż nie?
Ponownie przekształćmy to zdanie, by jeszcze bardziej odpowiadało naszym konkretnym potrzebom.
Jeżeli na rynku A/B mamy trend wzrostowy i na rynku B/C mamy trend wzrostowy, to na rynku A/C mamy trend wzrostowy.
Czy to jest zrozumiałe? Może posłużmy się przykładem.
Jeżeli na rynku Eur/Chf mamy trend wzrostowy i na rynku Chf/Jpy mamy trend wzrostowy, to na rynku Eur/Jpy mamy trend wzrostowy.
Lub inaczej
Jeżeli na rynku Eur/Chf wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy i na rynku Chf/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend wzrostowy.
Dla nas istotniejsze jest jednak nieco inny układ tego zdania, gdyż faktycznie na każdym rynku możemy określić wartość wskaźnika MACD (kupna lub sprzedaży). My natomiast chcemy sprawdzić, czy sygnał (kupna lub sprzedaży) wygenerowany na którymś z rynków jest potwierdzony czy też niepotwierdzony prawem przechodniości.
Zapiszmy może takie zdanie.
Na rynku Eur/Jpy sygnał kupna wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Chf oraz na rynku Chf/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał kupna.
Niby sprawa jest oczywista. Spójrzmy jednak, w jakich sytuacjach sygnał może nie być wiarygodny. Znowu wróćmy do pierwotnego zdania.
Jeżeli A jest większe od B i C jest większe od B, to A i C może być w dowolnej relacji.
Innymi słowy, jeśli A jest większe od C i jednocześnie B jest większe od C, to na podstawie tych informacji nie można określić wzajemnej relacji A i C. Mamy za mało danych.
Skomplikujmy nieco to zdanie dla naszych konkretnych potrzeb.
Jeżeli na rynku Eur/Usd jest trend spadkowy (MACD wskazuje SELL) i na rynku Usd/Chf jest trend rosnący (MACD wskazuje BUY), to na rynku Eur/Chf może być dowolny trend – rosnący lub spadkowy.
Powyższe zdanie mówi nam bowiem, iż Dolar jest silniejszy od Euro oraz Dolar jest silniejszy od Franka. W związku z tym Euro i Frank mogą być w dowolnej relacji względem siebie. Jeśli jednak na podstawie danych z rynku Eur/Chf wyznaczymy jakiś sygnał (kupna lub sprzedaży), to sygnał ten będzie niewiarygodny. Nie będzie on potwierdzony prawem przechodniości.
Na razie przebiliśmy się przez czubek góry lodowej. Faktyczny problem jest nieco bardziej skomplikowany. Zdanie wynikowe może bowiem powstać z połączenia różnych zdań poprzedzających.
Spójrzmy na dwa poniższe:
Jeżeli A jest większe od B i B jest większe od C, to A jest większe od C.
Jeżeli A jest większe od D i D jest większe od C, to A jest większe od C.
Mamy dwa różne zdania, które jednak mają ten sam wynik – A jest większe od C.
Jak to będzie wyglądało w przypadku określenia kierunku trendu na rynkach walutowych? Spójrzmy.
Jeżeli na rynku Eur/Chf wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy i na rynku Chf/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy.
Jeżeli na rynku Eur/Gbp wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy i na rynku Gbp/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy, to na rynku Eur/Jpy wskaźnik MACD pokazuje trend spadkowy.
Mamy tutaj przykład dwóch różnych zdań, które mają taki sam wynik. Podobnie jak poprzednio możemy każde z nich zapisać w innej formie:
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Chf oraz na rynku Chf/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Gbp oraz na rynku Gbp/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Jeżeli zachodzą obydwa te zdania (niebieskie i zielone) jednocześnie, to mamy przykład podwójnego potwierdzenia, iż na rynku Eur/Jpy mamy trend spadkowy. Oczywiście możemy dołożyć jeszcze trzecie zdanie, by sprawdzić, czy trend na rynku Eur/Jpy jest jeszcze mocniej potwierdzony:
Na rynku Eur/Jpy sygnał sprzedaży wygenerowany wskaźnikiem MACD występuje (jest wiarygodny), jeżeli na rynku Eur/Usd oraz na rynku Usd/Jpy (jednocześnie) mamy także sygnał sprzedaży.
Jeśli zachodzi taka sytuacja, to mamy do czynienia z pełnym potwierdzeniem trendu spadkowego na rynku Eur/Jpy.
Wiarygodność kierunku trendów na rynkach powiązanych przedstawia poniższy diagram. Tylko na pierwszy rzut oka wygląda on na bardzo skomplikowany. Jak się za chwilę okaże, wszystko jest banalnie proste.
Najważniejszym elementem diagramu jest jego cześć centralna, w której zamieszczono symbole EUR > USD. W kierunku tych symboli skierowane są trzy pary strzałek wychodzących z innych par walut.
I tak zacznijmy od góry. Dwie pierwsze strzałki mają kolor purpurowy i wychodzą z par EUR > GBP oraz GBP > USD. Jak łatwo zauważyć, jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Funta (EUR > GBP) oraz Funt jest silniejszy od Dolara (GBP > USD), to prawdą będzie to, iż Euro jest silniejsze od Dolara. Mamy więc przykład pierwszego potwierdzenia trendu rosnącego na rynku Eur/Usd.
Porą na rozpatrzenie drugiej pary strzałek – oznaczonych kolorem niebieskim. Ponownie jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Franka 9EUR > CHF) oraz Frank jest silniejszy od Dolara (USD < CHF), to prawdą też jest, iż na rynku Eur/Usd panuje trend rosnący (Euro jest silniejsze od Dolara).
Teraz trzecia para strzałek skierowanych do EUR > USD. Oznaczono je kolorem brązowym. Ponownie jeśli prawdą jest, iż Euro jest silniejsze od Jena (EUR > JPY) oraz Jen jest silniejszy od Dolara (USD < JPY), to prawdą też jest, iż Euro jest silniejsze od Dolara.
Gdyby w rzeczywistości trafił się taki układ trendów, to moglibyśmy powiedzieć, iż na rynku Eur/Usd mamy PEŁNE TRZYKROTNE potwierdzenie siły i kierunku trenu. Potwierdzenie to płynie pośrednio przez pozostałe trzy główne waluty – Funt, Frank i Jen.
Dobrze. Teraz spójrzmy na strzałki, które są skierowane w kierunku symboli par walut, na których nie można określić kierunku trendu.
Pierwszą taką parą jest GBP i JPY. Pomiędzy tymi walutami wstawiłem znak zapytania. Dlaczego? Właśnie dlatego, iż jakikolwiek trend tam się pojawi, będzie nie wiarygodny, gdyż nie wynikający z trendów na rynkach powiązanych. Spójrzmy dokładnie na górne strzałki pomarańczowe. Jeśli prawda jest, iż Euro jest silniejsze od Funta (EUR > GBP) i jednocześnie Euro jest silniejsze od Jena (EUR > JPY), to Funt i Jen mogą mieć dowolną relację względem siebie.
Podobnie wygląda sprawa w przypadku pary GBP i JPY. Tutaj również znajduje się znak zapytania. Jeśli bowiem Funt jest silniejszy od Dolara (GBP > USD) i Jen też jest silniejszy od Dolara (USD < JPY), to Funt i Jen mogą mieć dowolna relację względem siebie.
Analogiczną sytuację mamy w przypadku pary Frank i Jen. Jeszcze bardziej niejasna sytuacja panuje na parze Gbp/Chf. Tutaj wynikiem trendu na rynku Gbp/Chf jest bowiem układ niejasnych trendów na rynku Gbp/Jpy oraz Chf/Jpy.
Mam nadzieję, że teraz interpretacja diagramu nie sprawi już nikomu problemów.
Pora wobec tego uogólnić to wszystko i zapisać w postaci macierzy wszystkie możliwe kombinacje kierunku trendów na wszystkich parach walut. Spójrzmy na poniższą tabelę, gdzie zamieszczono zarejestrowane sygnały MACD dla wszystkich par walut spośród pięciu walut podstawowych.
W przypadku pięciu walut podstawowych mamy aż 10 kursów par walut. Tylko jeden kurs ma potrójnie potwierdzony trend. Dwa kursy mogą mieć trend potwierdzony podwójnie, przy jednej niezgodności. Trzy kursy mogą mieć trend potwierdzony raz przy dwóch brakach potwierdzenia. Wreszcie cztery kursy mają całkowity brak potwierdzenia trendu.
Sygnał sprzedaży widoczny na parze Usd/Jpy zaznaczony został kolorem czerwonym, jako w pełni potwierdzony. Wszystkie trzy kombinacje potwierdzają, że na rynku Usd/Jpy występuje trend rosnący. Najprościej można to określić porównując dwa wiersze ze sobą – wiersz USD oraz wiersz JPY.
Spójrzmy na tabelę MACD-Daily. Porównujemy wiersz USD i JPY. W pierwszej kolumnie (EUR) mamy BUY dla wiersza USD i SELL dla wiersza JPY. Oznacza to, że Dolar jest silniejszy od Euro i Jen jest słabszy od Euro. A to przekłada się na fakt, iż Dolar jest silniejszy od Jena. Mamy pierwszą zgodność – zgodność za pośrednictwem Euro.
Teraz spójrzmy, czy istnieje ta zgodność, lecz za pośrednictwem Funta. W trzeciej kolumnie (GBP) w wierszu dla USD mamy BUY a w wierszu dla Jena mamy SELL. Mamy więc sytuację, gdy Dolar jest silniejszy od Funta a Funt jest silniejszy od Jena. Czyli Dolar jest silniejszy od Jena. Mamy drugą zgodność.
Teraz sprawdźmy, czy istnieje trzecia zgodność – za pośrednictwem Franka. W kolumnie czwartej (CHF) w wierszu dla USD mamy BUY a w wierszu dla JPY mamy SELL. Mamy więc znowu zgodność. Oznacza to, że sygnał kupna na Usd/Jpy jest w pełni potwierdzony za pośrednictwem trzech walut (EUR, GBP i CHF).
Spójrzmy może jeszcze na któryś z sygnałów, który jest potwierdzony tylko dwa razy przy jednym braku potwierdzenia – kolor zielony.
Widzimy, że takim rynkiem z dwoma potwierdzeniami jest przykładowo rynek Eur/Jpy, gdzie wygenerowany został sygnał kupna, czyli na rynku tym mamy do czynienia z trendem wzrostowym potwierdzonym podwójnie.
Sprawdźmy najpierw zgodność za pośrednictwem USD. Porównujemy oczywiście wiersz pierwszy (EUR) i piąty (JPY). Patrzymy na kolumnę drugą (USD). EUR/USD = SELL i JPY/USD = SELL. Jest to przykład braku zgodności, gdyż Euro jest słabsze od Dolara i jednocześnie Jen jest słabszy od Dolara, czyli na parze Eur/Jpy może być dowolny trend wynikający z przejścia przez Dolara..
Sprawdźmy teraz zgodność za pośrednictwem Funta. Eur/Gbp = BUY i Jpy/Gbp = SELL. Mamy więc drugą zgodność.
Pozostaje sprawdzenie trzeciej możliwości – za pośrednictwem Franka. Eur/Chf = BUY i Jpy/Chf = SELL. Czyli Euro jest silniejsze od Jena za pośrednictwem Franka. Mamy więc drugie potwiedzenie kierunku trendu.
Mam nadzieję, iż każdy jest w stanie poćwiczyć samodzielnie sposób określania zgodności trendów.
Oczywiście metodę tę możemy wykorzystać przy porównywaniu nie tylko kierunków trendu (MACD), lecz także fazy wykupienia/wyprzedania rynku (oscylatory), siły względnej (RSI) oraz innych wielkości określanych różnymi wskaźnikami statystycznymi.
Prawidłowe określenie trendu (uwiarygodnione w ramach WAT) oraz prawidłowe określenie fazy wykupienia i wyprzedania (uwiarygodnione w ramach WAT) pozwala na zdecydowane poprawienie odsetka trafnych transakcji, zmniejszenia liczby błędnych sygnałów. A wszystko to ogranicza ilość transakcji stratnych, czyli wyrzucenia z pozycji zleceniem stop-loss. Sprawne korzystanie z metod WAT daje szczególnie dobre rezultaty przy wykonywaniu transakcji zgodnych z systemami mechanicznymi. Każdy taki sygnał zajęcia pozycji można bowiem odfiltrować (pominąć), jeśli jest on mało wiarygodny w świetle WAT. A w jaki sposób można filtrować takie sygnały? To już indywidualna sprawa każdego tradera i stopnia jego awersji do ryzyka.
Jedni omijać będą sygnały, które nie zostaną potrójnie potwierdzone (osoby unikające ryzyka jak ognia), inni omijać będą sygnały tylko wtedy, gdy nie zostaną ani razu potwierdzone przez WAT (osoby lubiące ryzyko). Jeszcze inni omijać będą sygnały potwierdzone tylko raz lub dwa razy.
Oczywiście jeśli dodamy do grona walut podstawowych szóstą walutę (na przykład Dolara australijskiego – AUD), zwiększy nam się liczba kombinacji oraz ilość maksymalnych potwierdzeń sygnałów z trzech do czterech. Myślę jednak, iż uwzględnianie tylko pięciu głównych walut (Eur, Usd, Gbp, Chf oraz Jpy) w zupełności wystarczy, by dobrze zarządzać ryzykiem transakcji na rynku walutowym.
Na zakończenie jeszcze jedna sprawa. Silnie potwierdzony trend nie oznacza jedynie, że warto otwierać pozycję zgodną z kierunkiem trendu. To jedno zastosowanie. Jest jeszcze drugie zastosowanie. Jeśli zdarzy się sytuacja, że silnie potwierdzony trend (WAT MACD) zostanie jednak przełamany, to ruch przełamujący będzie na tyle silny, iż warto dokonać szybkiego odwrócenia pozycji i popłynięcia na fali takiego mocnego ruchu przełamującego wcześniejszy trend.
Dla porównania przełamywanie trendów słabo potwierdzonych (WAT MACD) dokonuje się w sposób „flegmatyczny”, przez co doprowadza traderów do białej gorączki. Trudo określić bowiem moment przełamania takiego trendu. A na dodatek występują bardzo nieprzyjemne ruchy powrotne.
Autor: Jacek Maliszewski
Dodać komentarz
Pomyślnie zgłoszone
Dziękujemy. Ten komentarz został oznaczony dla moderatora.